Bệnh hen phế quản: nguyên nhân và triệu chứng là gì

 

Hen phế quản được biết đến là một bệnh lý phức tạp được dẫn đến bởi nhiều nguyên nhân khác nhau và gây ra nhiều triệu chứng khó chịu cho người bệnh. Nghiêm trọng hơn, chúng ta vẫn chưa có các phương pháp điều trị bệnh hen triệt để, các thuốc hiện nay chỉ có tác dụng điều trị duy trì, tức là giảm triệu chứng tập trung và hạn chế cơn hen tái phát. Người bệnh sẽ phải vừa tích cực điều trị vừa phải chịu đựng căn bệnh này cả đời, nếu lơ là chữa trị, các biến chứng nguy hiểm sẽ có thể cướp đi sinh mạng bệnh nhân bất cứ lúc nào. Bệnh hen phế quản này có thể xảy ra ở bất cứ đối tượng nào, không ngoại trừ một ai nên mọi người cần chủ động nâng cao kiến thức để chủ động các biện pháp phòng tránh bệnh hiệu quả.

Bệnh hen phế quản là gì?

Để hiểu bệnh hen phế quản là gì, trước hết cần hình dung tổng quát về hoạt động của đường hô hấp nói chung. Đường dẫn khí có dạng ống, nhiệm vụ là đưa không khí ra vào phổi. Đối với bệnh nhân hen suyễn, đường hô hấp này sẽ bị viêm. Hiện tượng viêm đường hô hấp khiến nó trở nên sưng và phù nề, lòng ống bị thu hẹp, và nhạy cảm hơn từ đó dễ bị kích ứng với các tác nhân bên ngoài hơn.

bệnh hen phế quản là gì

Hen phế quản là hiện tượng viêm đường hô hấp

Xung quanh đường hô hấp có các cơ hô hấp, khi đường này bị kích ứng, các cơ sẽ thắt chặt lại càng khiến đường hô hấp bị co thắt và thu hẹp hơn, không khí không thể ra vào đều đặn. Những điểm bị sưng và phù nề do viêm càng khiến hiện tượng thu hẹp đường dẫn khí nghiêm trọng hơn. Đồng thời các tế bào cũng tăng sinh chất nhày đặc dính, ứ đọng trong đường thở. Kết quả là, hiện tượng viêm, sưng và phù nề kết hợp với chất nhày bị bám lại khiến không khí không thể ra vào thuận lợi trong ống thở dẫn đến chức năng hô hấp của cơ thể giảm sút.

Chuỗi phản ứng này chính là cơ chế làm phát sinh các triệu chứng của hen phế quản, kết hợp với một số tác nhân gây dị ứng bên ngoài môi trường sẽ dẫn đến khởi phát cơn hen phế quản.

Bệnh hen phế quản có nguy hiểm không?

Theo khuyến cáo của các chuyên gia, hen phế quản là bệnh rất nguy hiểm nhưng còn nhiều bệnh nhân vẫn chưa có sự quan tâm đầy đủ đối với căn bệnh này. Đa số bệnh nhân đều quan niệm rằng đây là bệnh mãn tính không cần chữa trị, không nguy hiểm đến tính mạng, có thể sống cả đời với bệnh hoặc cùng lắm cần sử dụng thuốc cắt cơn mỗi khi cơn hen phế quản xuất hiện. Tuy nhiên nếu hen không được điều trị tích cực, cơn hen sẽ có thể kịch phát nghiêm trọng hơn dẫn đến suy hô hấp, tràn khí màng phổi và cướp đi mạng sống của bệnh nhân bất cứ lúc nào.

Về diễn biến dài lâu, hen phế quản có thể làm phế nang giãn ra, khí phế thủng, gây tâm phế mãn, tức là ảnh hưởng đến cả hệ hô hấp lẫn chức năng hoạt động của tim.

Nguyên nhân hen phế quản

Thực tế, các nghiên cứu xung quanh căn bệnh này vẫn đang được liên tục tiến hành những nguyên nhân bệnh hen phế quản vẫn chưa có đáp án cụ thể. Tuy nhiên, một số bằng chứng cho thấy, sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và các yếu tố từ môi trường có thể liên quan đến sự phát triển cơn hen. Cụ thể bao gồm:

nguyên nhân gây hen phế quản

Một số yếu tố nguy cơ và tác nhân khởi phát bệnh hen phế quản

  • Cơ địa dị ứng có liên quan đến di truyền
  • Có cha mẹ đã mắc bệnh hen phế quản
  • Khi còn nhỏ đã mắc một số bệnh nhiễm trùng về đường hô hấp
  • Hít phải các chất dị ứng trong không khí hoặc tiếp xúc với những bệnh truyền nhiễm ký sinh trùng khi còn nhỏ.
  • Nếu gia đình bạn có bệnh hen phế quản hoặc dị ứng, thì việc thường xuyên tiếp xúc với các chất kích thích như khói thuốc lá có thể làm cho đường hô hấp của bạn trở nên nhạy cảm hơn và dễ bị kích ứng hơn.
  • Tiếp xúc với một số chất có thể làm kích hoạt cơn hen phế quản như: khói bụi, lông động vật, phấn hoa, hóa chất tẩy rửa, hóa chất làm tóc.
  • Sử dụng bừa bãi các loại thuốc như: thuốc kháng viêm không có steroid, thuốc chẹn beta.
  • Sử dụng các thức ăn, độ uống có chứa chất sunfit
  • Mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp nhưng không chữa dứt điểm
  • Hoạt động thể chất gắng sức hoặc vào ngày trời lạnh cũng có thể là một yếu tố đóng góp vào những nguyên nhân bệnh hen phế quản.

Triệu chứng của bệnh hen phế quản

Các triệu chứng bệnh hen phế quản thường tương tự nên rất hay bị nhầm lẫn với một số bệnh hô hấp thông thường đặc biệt là đối với hen phế quản dạng nhẹ và ở thể ho đơn thuần. Do đó, mỗi người cần nắm rõ kiến thức về các triệu chứng, dấu hiệu bệnh hen phế quản sau đây để có thể chủ động phát hiện bệnh sớm.

triệu chứng hen phế quản

Các triệu chứng thường gặp ở người bệnh hen phế quản

 – Cơn ho do hen phế quản thường xuất hiện nhiều hơn vào ban đêm hoặc sáng sớm gây cản trở cho giấc ngủ.

 – Thở khò khè: người khác sẽ nghe thấy tiếng tít khi thở

 – Nặng ngực: như bị vật gì đó đè nặng lên ngực khiến bệnh nhân có cảm giác không thể đưa không khí ra khỏi phổi.

 – Khó thở: bệnh nhân thấy nghẹt thở, cụt hơi.

Nếu gặp những dấu hiệu hen phế quản này hãy đến bệnh viện để tiến hành các xét nghiệm cần thiết giúp xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. Để chẩn đoán bệnh đã đi đến giai đoạn nào, bác sĩ sẽ dựa vào mức độ và tần suất xuất hiện của cơn hen:

  • Dạng nhẹ, không liên tục: thời gian cơn hen thường dưới 1 giờ, xuất hiện dưới 2 lần/tuần, các triệu chứng về đêm dưới 2 lần/tháng và giữa các cơn hen bệnh nhân không có biểu hiện hen phế quản nào.
  • Dạng nhẹ, liên tục: tần suất cơn hen dày đặc ngày càng dày đặc hơn 2 lần/tuần, các triệu chứng về đềm hơn 2 lần/tháng.
  • Dạng trung bình, liên tục: cường đọ cơn hen nặng dần, kéo dài mỗi ngày.
  • Dạng nặng, liên tục: cơn hen đến liên tục, triệu chứng về đêm thường xuyên hơn làm cản trở sinh hoạt hàng ngày.

Các biểu hiện của bệnh hen phế quản trong mỗi dạng này gần như đều giống nay như ho, có đờm, khó thở, nặng tức ngực, khò khè… tuy nhiên sẽ khác nhau về mức độ và cường độ.

Phân loại hen phế quản

Như đã nói, hen phế quản là bệnh lý mãn tính rất phức tạp, chủ yếu là dựa vào các nguyên nhân và biểu hiện của hen phế quản người ta có thể chia căn bệnh này thành 5 thể phổ biến nhất, bao gồm:

  • Hen phế quản thể ho đơn thuần
  • Hen phế quản do hoạt động thể lực
  • Hen phế quản về đêm
  • Hen phế quản thể dị ứng
  • Hen phế quản do nghề nghiệp

Trong đó, các chuyên gia thường tập trung rất nhiều vào những dạng hen phế quản khó phân biệt, vì những dạng này tương đối phổ biến nhưng lại khó nhận ra nên bệnh nhân thường lơ là, dẫn đến phát hiện bệnh muộn, làm điều trị gặp nhiều khó khăn. Những dạng bệnh này có các triệu chứng và biểu hiện tương tự như các bệnh về hô hấp thông thường như cảm lạnh, cảm cúm… nên bệnh nhân cần chú ý phân biệt rõ ràng.

  • Hen phế quản thể ho đơn thuần

Ho được xem là biểu hiện của rất nhiều bệnh hô hấp nói chung và là một triệu chứng hen phế quản gần như xuất hiện sớm nhất. Tuy nhiên có nhiều bệnh nhân, chỉ có dấu hiệu duy nhất là ho. Vì chỉ có ho kéo dài nên bệnh nhân thường dễ bỏ qua, coi đó lá dấu hiệu của các bệnh thông thường như cảm lạnh, cảm cúm. Dó đó, nếu chứng ho khan hoặc ho đờm kéo dài lâu ngày, bệnh nhân cần đi khám để phát hiện sự thay đổi chức năng hô hấp và hiện tượng co thắt phế quản.

  • Hen phế quản do hoạt động thể lực

Vận động chính là một nguyên nhân gây hen phế quản gặp ở một số trường hợp. Đặc biệt ở đổi tượng bệnh nhân là trẻ em, thông thường, vận động được phát hiện là nguyên nhân duy nhất kích hoạt cơn hen phế quản xuất hiện. Quan sát bệnh nhân chạy bộ trong 8 – 10 phút là có thể chẩn đoán được có phải mắc hen phế quản hay không.

  • Hen phế quản ở trẻ dưới 5 tuổi

Ở độ tuổi này, trẻ rất dễ mắc các chứng bệnh có triệu chứng tương tự hen phế quản như khó thở, ho và khò khè… Tuy nhiên, chẩn đoán bệnh hen suyễn cần dựa vào các phán đoán lâm sàng và sự quan sát định kỳ khi trẻ lớn lên.

  • Hen phế quản ở người cao tuổi

Những người lớn tuổi có ức đề kháng yếu rất dễ mắc các bệnh có liên quan đến hô hấp. Ở đối tượng này, hen phế quản thường bị nhầm lần với phổi tắc nghẽn mạn tính, cần được theo dõi thường xuyên và tiến hành các xét nghiệm kỹ lưỡng để phân biệt.

  • Hen phế quản do nghề nghiệp

Thể hen phế quản do nghề nghiệp, bệnh nhân thường xuất hiện các triệu chứng hen phế quản ở nơi làm việc, trước đó thì không có. Điều này gây nhiều khó khăn cho việc chẩn đoán bệnh, vì vậy, bệnh nhân cần chủ động theo dõi các biểu hiện của cơ thể để nói với bác sĩ.

Biến chứng hen phế quản

 –   Xẹp phổi: xẹp phổi một hay nhiều thùy là một biến chứng thường gặp ở khoảng hơn 10% bệnh nhân hen phế quản. Khi hen được điều trị ổn định thì tình trạng này cũng sẽ khỏi.

 –   Nhiễm khuẩn phế quản: thương xuất hiện ở những bệnh nhân hen mãn tính. Những triệu chứng hen phế quản nặng hơn khi thời tiết thay đổi nhanh, độ ẩm không khí tăng cao làm các virut, vi khuẩn phát triển tấn công đường mũi họng và hô hấp dưới.

 –   Giãn phế nang đa tiểu thùy: khi mắc hen phế quản, sự đàn hồi của các phế nang giảm dần. Khí chỉ được đưa vào nhưng thở ra ít khiến phổi bị tích khí (khí phế thũng). Đây là nguyên nhân sinh hiện tượng khó thở, đờm nhiều, da dẻ tím tái.

biến chứng hen phế quản

Giãn phế nang đa tiểu thùy biến chứng hen phế quản

 –   Tràn khí trung thất, tràn khí màng phổi: 5% bệnh nhân hen phế quản mãn tính gặp biến chứng này. Khi các phế nang giãn rộng, các mạch máu sẽ thưa dần ra, áp lực phế nang tăng lên. Kết hợp với việc phải gắng sức khi làm việc nặng, phế nang có thể bị bục vỡ bất cứ lúc nào khiến tràn khí, nếu tràn khí màng phổi không được cáp cứu kịp thời sẽ gây đột tử.

 –   Tâm phế mãn tính: biến chứng hen phế quản được thống kê là có thể xảy ra ở khoảng 5% bệnh nhân với biểu hiện khó thở mỗi khi gắng sức, da dẻ tím tái, đau hạ sườn phải, gan to.

 –   Ngưng hô hấp và tổn thương não: suy hô hấp kéo dài, khiến não thiếu oxy, ngừng hoàn toàn hô hấp, ngừng tim trong các trường hợp hen nặng. Biểu hiện đặc trưng của trường hợp này là cơn ngạt thở xuất hiện đột ngột, dẫn đến tăng CO2 máu dẫn đến hôn mê và tử vong.

 –   Suy hô hấp: bệnh nhân hen cấp tính hoặc ác tính thường có biến chứng này. Bệnh nhân ban đầu thấy khó thở, tím tái, đôi khi bị ngưng thở kịp thời, phải dùng máy thở. Biến chứng của hen phế quản này cũng có thê gây chết người khi không kịp cấp cứu.

Hen phế quản không phải là bệnh có thể xem thường, bệnh nhân cần nắm được các triệu chứng, dấu hiệu để có thể phát hiện bệnh sớm. Trong quá trình điều trị, bệnh nhân cần áp dụng các biện pháp tích cực, đều đặn theo đùng chỉ dẫn của bác sĩ. Đồng thời, cần chú ý đến việc bệnh hen phế quản nên ăn gì và kiêng gì, tập thể dục, vận động như thế nào để bệnh tiến triển nhanh chóng hơn.

 

admin / Tháng Ba 21, 2018

Bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *