Hen phế quản ở trẻ em: Những Dấu Hiệu và Cách Chữa Mẹ Cần Biết

 

Bệnh hen phế quản ở trẻ em là một trong những bệnh lý về hô hấp nguy hiểm nhất. Tổ chức Y tế thế giới WHO đã thống kê, có ít nhất 7 – 10% trẻ em trên thế giới mắc hen phế quản, và cứ 20 năm, số lượng bệnh nhân lại tăng lên gấp 2-3 lần. Đây là một bệnh lý mãn tính chưa có thuốc để điều trị dứt điểm, mục tiêu điều trị chủ yếu hiện nay là kiểm soát các triệu chứng và hạn chế tần suất cơn hen xuất hiện đồng thời ngăn cản các triệu chứng bệnh.

bệnh hen phế quản ở trẻ em

Trẻ bị hen phế quản phải làm sao?

Nguyên nhân gây hen phế quản ở trẻ em

Hen phế quản trẻ em là một bệnh viêm mãn tính của đường hô hấp. Tình trạng viêm này khiến đường thở mà chủ yếu là phế quản trở nên nhạy cảm và dễ bị kích thích hơn. Khi người bệnh phải tiếp xúc với các chất kích thích, đường thở sẽ bị sưng, phù nề, tăng tiết chất nhày, co thắt làm xuất hiện các triệu chứng như ho, khó thở, khò khè. Hiện tượng này có thể gọi là bị lên cơn hen.

Hen phế quản có tính chất di truyền và không phải là bệnh có thể lây nhiễm từ người này sang người khác, cho nên hen phế quản ở trẻ là rất dễ xảy ra nếu trong gia đình có cha hoặc mẹ bị hen. Thực chất hen phế quản không thể di truyền nhưng cha mẹ mắc bệnh sẽ truyền lại cho con một cơ địa dễ dị ứng với các chất kích thích hơn làm tăng nguy cơ hen phế quản so với người bình thường.

Hiện nay, y học vẫn chưa tìm được nguyên nhân căn cốt dẫn đến bệnh hen phế quản ở trẻ em, tuy nhiên nhiều ý kiến cho rằng, tồn tại nhiều tác nhân có thể dẫn đến bệnh hen hoặc làm tăng nguy cơ mắc bệnh này. Những tác nhân điển hình nhất có thể kể đến bao gồm: yếu tố di truyền, thời tiết thay đổi, môi trường sống ô nhiễm, vi sinh vật, thực phẩm hoặc vận động thể chất quá sức.

trẻ bị hen phế quản

Tác nhân kích thích trẻ bị hen phế quản

Khi những tác nhân này kích thích ống phế quản, chúng sẽ sinh ra phản ứng viêm, đây là yếu tố được xác định là đầu tiên và quan trọng nhất dẫn đến hiện tượng đường thở bị co thắt chít hẹp. Viêm cũng khiến lớp niêm mạc của phế quản bị sưng và phù nề, chất nhày tiết ra quá nhiều và bị ứ đọng lại cản trở sự lưu thông của không khí làm phát sinh các triệu chứng như khó thở, khò khè. Trong cơn hen cấp tính còn xuất hiện tình trạng phế quản co thắt, bệnh nhân phải co rút lồng ngực khi thở.

Triệu chứng nhận biết hen phế quản ở trẻ em

Hầu hết trẻ em mắc bệnh hen phế quản đều có các triệu chứng trước khi trẻ bước sang tuổi 5. Trẻ em rất nhỏ, có thể khó cho cha mẹ, và thậm chí là bác sĩ, để nhận ra rằng các triệu chứng là do hen suyễn. Các ống phế quản ở trẻ sơ sinh, trẻ mới biết đi và trẻ mẫu giáo đã nhỏ và hẹp, và cảm lạnh đầu, cảm lạnh và các bệnh khác có thể gây ra các đường hô hấp này, khiến chúng trở nên nhỏ hơn và kích thích hơn.

Các triệu chứng của bệnh hen suyễn ở trẻ em có thể từ một cơn ho dai dẳng kéo dài trong nhiều ngày hoặc vài tuần đến các trường hợp khẩn cấp thở đột ngột và đáng sợ.

Các triệu chứng thường gặp cần theo dõi bao gồm:

  • Ho , đặc biệt là vào ban đêm
  • Thở khò khè hoặc huýt sáo khi thở, nhất là khi thở ra
  • Khó thở hoặc thở nhanh khiến da xung quanh xương sườn hoặc cổ kéo chặt
  • Cảm lạnh thường xuyên trong lồng ngực

Con của bạn có thể chỉ có một trong những triệu chứng này hoặc một vài trong số đó. Bạn có thể nghĩ đó chỉ là cảm lạnh hoặc viêm phế quản. Nếu các triệu chứng tái phát, đó là một đầu mối cho thấy con bạn có thể bị hen suyễn. Ngoài ra, các triệu chứng có thể trầm trọng hơn khi con bạn đang ở gần các tác nhân gây hen, chẳng hạn như các chất gây kích ứng trong không khí (ví dụ như khói bụi) hoặc các chất gây dị ứng như phấn hoa, lông thú… Để hạn chế cơn hen dạng này, trẻ cần hạn chế tiếp xúc với những thứ gây dị ứng cho mình. Cha mẹ nên đưa bé đến bệnh viên để kiểm tra sức khỏe và xét nghiệm máu để kiểm tra mức độ dị ứng.

triệu chứng hen phế quản ở trẻ em

Ho kéo dài là một trong những triệu chứng hen phế quản ở trẻ nhỏ thường gặp

Thông thường, các triệu chứng hen phế quản ở trẻ rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh nhiễm khuẩn hoặc hô hấp thông thường như: viêm họng, viêm amidan, cúm hoặc cảm lạnh… Tuy nhiên, cha mẹ cần để ý phát hiện bệnh hen phế quản ở trẻ dựa vào những triệu chứng điển hình sau đây:

Bệnh hen phế quản ở trẻ có nguy hiểm không?

Tất nhiên bệnh hen phế quản ở trẻ là bệnh cực kỳ nguy hiểm, nó có thể dẫn đến những biến chứng và hệ quả nặng nề mà chúng ta có thể chưa dám tưởng tượng đến:

bệnh hen phế quản ở trẻ em

Bệnh hen phế quản ở trẻ em có nguy hiểm không?

  • Xẹp phổi: thống kê cho thấy có đến ⅓ trẻ nhập viện điều trị vì bị bệnh hen phế quản có biến chứng xẹp phổi. Khi cơn hen ổn định, tình trạng xẹp phổi cũng tự khỏi, nhưng nếu trẻ không được chăm sóc tốt, hen tái phát nhiều lần sẽ khiến phổi chịu tổn thương sâu.
  • Nhiễm khuẩn ở phế quản: trong những ngày chuyển mùa, độ ẩm không khí tăng cao là điều kiện rất thuận lợi để các vi khuẩn và virut tấn công khiến tai – mũi – họng và đường hô hấp dưới bị nhiễm trùng làm cho các triệu chứng hen phế quản tái phát và trở nặng hơn.
  • Giãn phế quản tiểu thùy: ở trẻ bị hen phế quản, các phế nang đàn hồi rất kém nên dẫn đến tình trạng thở ra ít, khí bị tích tụ lại ngày càng nhiều trong phổi. Hiện tượng này gọi là khí phế thũng.
  • Tâm phế mãn tính: trẻ sẽ thấy khó thở khi phải vận động nhiều, cơ thể tím tái, vùng hạ sườn đau nhức, gan to ra. Biến chứng này thường xảy ra ở những trẻ bị hen từ nhỏ nhưng không chữa dứt điểm.
  • Tràn khí màng phổi hoặc tràn khí trung thất: phế nang giãn rộng, các mạch máu thưa dần, khả năng tuần hoàn lưu thông kém làm tăng áp lực phế nang. Khi vận động mệt hoặc ho mạch, phế nang rất dễ bị bục vỡ làm tràn khí.
  • Ngưng hô hấp gây tổn thương não: hô hấp kém sẽ khiến co thể dần thiếu oxy, các vận động chức năng bị giảm sút. Tình trạng này kéo dài không được chữa dứt điểm sẽ dẫn đến suy hô hấp, không thể cung cấp oxy lên não.
  • Suy hô hấp rất nguy hiểm: trẻ bị hen phế quản cấp nặng hoặc ác tính thường gặp biến chứng này nhiều hơn. Biểu hiện sớm để nhận biết tình trạng suy hô hấp là khó thở, ngưng thở, da cơ thể tím tái, phải dùng máy hỗ trợ thở. Trường hợp này rất dễ dẫn đến tử vong nếu trẻ không được cấp cứu kịp thời.

Cách điều trị hen phế quản ở trẻ em an toàn 

Ở mỗi trường hợp trẻ bị hen phế quản sẽ có tình trạng bệnh khác nhau. Do đó cách điều trị cho mỗi trẻ cũng khác nhau. Tuy nhiên, điều trị hen phế quản cho trẻ em cần đảm bảo những yếu tố sau:

  1. Đi khám bác sĩ

Trong mọi trường hợp trẻ bị hen phế quản nên đưa bé đến bệnh viện khám để được chẩn đoán chính xác nhất tình trạng bệnh. Thêm nữa việc thăm khám định kỳ còn giúp ổn định tình trạng bệnh cho bé.

  1. Điều trị bằng thuốc

Các loại thuốc cắt cơn, dự phòng những cơn hen phế quản không thể thiếu đối với trẻ nhỏ. Các loại thuốc cắt cơn có tác dụng giãn phế quản, làm giảm các triệu chứng khó thở ở trẻ. Và loại thuốc này thường dưới dạng xịt. Trẻ nhỏ bị hen phế quản nên mang theo thuốc này bên người, phòng những cơn hen tái phát bất chợt.

Thuốc dự phòng có tác dụng bảo vệ niêm mạc phế quản, có tác dụng hạn chế những kích ứng, ngăn ngừa tình trạng bệnh nặng thêm. Cả hai loại thuốc cắt cơn hay thuốc dự phòng khi điều trị cho trẻ cần tuân theo sự chỉ định của bác sĩ về liều lượng dùng. Các bậc phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc bên ngoài và tự ý cho trẻ uống.

  1. Chế độ dinh dưỡng ở trẻ hen phế quản 

Đối với trẻ nhỏ bị hen phế quản, bên cạnh việc điều trị bằng thuốc thì chế dộ dinh dưỡng cũng hết sức quan trọng.

Trẻ nhỏ bị hen phế quản không nên ăn các thực phẩm có nhiều hất béo không bão hòa. Thay vào đó, bổ sung vitamin và dinh dưỡng có nhiều trong rau xanh và hoa quả tươi cho trẻ. Đặc biệt, bổ sung omega-3 fatty acid có nhiều trong các loại cá hồi, cá thu…

Bên cạnh đó điều trị hen phế quản ở trẻ em, cha mẹ của bệnh nhi cần chú ý đến những điều sau:

  • Khi trẻ có dấu hiệu bất thường cần đưa trẻ đi bệnh viện kịp thời để điều trị, tránh để hậu quả đáng tiếc xảy ra.
  • Nắm được kế hoạch hành động khoa học về bệnh hen, bất cứ bất thường hoặc vấn đề thắc mắc nào nên nói ngay với bác sĩ.
  • Cho bé dùng thuốc đúng và đều đặn theo toa của bác sĩ, cần theo dõi bé vè việc uống thuốc đúng giờ, đúng liều lượng.
  • Tránh xa các tác nhân gây hen đặc biệt là khói thuốc lá là một cách để chữa hen phế quản ở trẻ em.
  • Thăm khám định kỳ để kiểm tra diễn biến và tình trạng bệnh, có những biện pháp ngăn chặn rủi ro sớm nhất có thể.
  • Không nên áp dụng toa thuốc và cách điều trị hen phế quản ở trẻ em khác cho con mình vì bệnh hen phế quản ở mỗi trẻ rất khác nhau.

Chăm sóc trẻ bị hen phế quản đúng cách 

  • Cơn hen nhẹ hay nặng còn khác nhau dựa vào rất nhiều yếu tố. Khi lên cơn hen, trẻ thường ngồi một chỗ, da tím tái, đổ đẫm mồ hôi, ra sức hít thở, phát ra những tiếng rít khò khè. Khi ấy, cha mẹ cần giúp đỡ, an ủi bé, không được tự ý sử dụng thuốc khi chưa có sự chỉ định của bác sĩ. Thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em rất đa dạng cần phân biệt để sử dụng phù hợp với từng trường hợp.
  • Thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em chủ yếu nhằm mục đích làm giãn phế quản, dịu cơn hen. Nếu đã dùng thuốc cắt cơn theo hướng dẫn của bác sĩ mà cơn hen không thuyên giảm thì nên đưa bé đến bệnh viện.
  • Chữa hen phế quản trẻ em cần thực hiện trong thời gian lâu dài. Cơn hen có thể xảy ra vài lần mỗi năm nhưng cũng có khi nhiều lần trong tháng, ảnh hưởng rất nhiều đến học hành của trẻ, nên cha mẹ cần tích cực theo dõi để chữa trị bệnh đến cùng.
  • Tâm lý bi quan của bé cùng với sự lo âu của người thân có thể làm tình hình bệnh tiến triển trầm trọng hơn, bất lợi cho điều trị. Bởi vậy, cha mẹ cần động viên và khuyến khích để bé có tinh thần thoải mái.
  • Những lúc lên cơn hen, tuyệt đối không được tắm, tránh cho trẻ ra nới nhiều gió, gió lạnh đột ngột sẽ khiến cơn hen nặng hơn.
  • Khi trẻ lên cơn hen cấp tính nặng với biểu hiện môi và da dẻ tím tái, khó thở gấp, không bú mẹ, không ăn uống, không khóc được, không nói được thành câu… nên khẩn trương đưa bé đến các cơ sở y tế để cấp cứu.

Trẻ bị hen phế quản nên ăn gì?

Nếu không được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, hen phế quản có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển thể chất của bé. Trẻ hen phế quản rất dễ bị chậm lớn, suy dinh dưỡng, lồng ngực biến dạng. Vì thể song song với điều trị hen phế quản trẻ em bằng thuốc, chế độ dinh dưỡng hợp lý là rất quan trọng.

Trẻ bị hen phế quản cũng có nhu cầu dinh dưỡng tương tự như những trẻ khác. Loại trừ một số thực phẩm thường gây dị ứng cho trẻ cần tránh, trẻ không cần kiêng khem quá nhiều.

Khi trẻ phải dùng quá nhiều các thuốc phòng ngừa cơn hen trong thời gian dài, thường chúng có chứa nhiều corticoid nên cần bổ sung thêm calcium và bổ sung thêm các thực phẩm và sữa giàu calcium nhằm tránh các biến chứng loãng xương.

Tuy nhiên nếu dinh dưỡng không được kiểm soát có thể dẫn đến béo phì, sẽ quay lại tác động tiêu cực đến hen phế quản. Giảm cân sẽ giúp bé cải thiện chức năng phổi và hạn chế triệu chứng bệnh hen.

Nên cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong ít nhất 6 tháng đầu tiên, sữa mẹ được chứng minh có thẻ giúp bé phòng ngừa bệnh hen và cải thiện tình trạng hen.

Trẻ bị hen phế quản không nên ăn gì?

Trẻ hen phế quản thường bị lên cơn hen hoặc phát sinh dị ứng khi dùng một số thực phẩm nhất định, cha mẹ cần chú ý để chủ động tránh cho bé như một cách chữa hen phế quản cho trẻ em và hạn chế khởi phát cơn hen. Những thức ăn thường gây dị ứng bao gồm:

bệnh hen phế quản ở trẻ em không nên ăn gì

Trẻ bị hen phế quản không nên ăn các thực phẩm có nguy cơ lên cơn hen cao như tôm, cua..

  • Thủy, hải sản
  • Lòng trắng trứng
  • Ngũ cốc và các loại hạt
  • Bột ngọt
  • Thực phẩm chứa chất bảo quản và chất phụ gia.
  • Một số trái cây

Chăm sóc trẻ hen phế quản không khó nhưng cũng không phải đơn giản, mỗi trường hợp trẻ có tình trạng bệnh, sức đề kháng và cơ địa dị ứng khác nhau nên cách chữa bệnh hen phế quản ở trẻ em cũng khác nhau, cha mẹ cần quan sát và theo dõi để nắm được tình hình của con mình từ đó có các biện pháp chăm sóc và cách chữa hen phế quản ở trẻ em hiệu quả, hợp lý nhất.

Phòng bệnh hen phế quản ở trẻ như thế nào?

phòng bệnh hen phế quản ở trẻ

Bố mẹ không nên hút thuốc trong nhà khi có trẻ 

  –  Khi mang thai mẹ không được hút thuốc lá

  –  Nên cho con bú mẹ, ít nhất là trong 6 tháng đầu

  –  Bảo vệ bé tránh được các yếu tố kích thích hệ hô hấp, nên chú ý vào loại mạt nhà thường trú ngụ trong chăn, nệm, giường ghế.

  –  Giữ vệ sinh nhà cửa, môi trường sạch sẽ, thoáng đãng

  –  Hạn chế nuôi chó mèo

  –  Phòng ngủ của bé nên được chùi bằng khăn ấm, hoặc máy hút bụi chứ hạn chế quét bằng chổi.

Ngoài ra, đối với những trẻ vốn có cơ địa dễ dị ứng, hệ hô hấp yếu, cha mẹ cũng cần nắm được các cách phòng ngừa và biện pháp điều trị dự phòng hen phế quản ở trẻ em để ngăn chặn bệnh.

Bạn đọc tham khảo!

admin / Tháng Chín 7, 2018

Bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *